ulica Solec

Życie na przedwojennej ul. Solec
Życie na przedwojennej ul. Solec

Droga w miejscu obecnej ulicy Solec przebiegała już przed wiekami. Stanowiła gościniec łączący nizinę nadwiślańską, a przede wszystkim komorę solną i przeprawę na prawy brzeg Wisły, z gościńcem ujazdowskim wychodzącym ze śródmieścia Warszawy. Gościniec solecki, od Starej Warszawy przez Krakowskie Przedmieście, łagodnym parowem Tamki dochodził do brzegu Wisły i stamtąd w kierunku południowym łączył się z Czerniakowem. Wzdłuż niej powstała wieś Solec; bieg drogi miał kształt nieregularny i łukowaty, uwarunkowany linią brzegu Wisły. W związku ze zmianą koryta Wisły w 1409 roku wieś Solec została przeniesiona na inne miejsce. Powodzie często nawiedzały drogę i wieś, m.in. 1493 roku Solec został zniszczony. W 1656 roku po zniszczeniach szwedzkich na Solcu pozostały tylko 24 domy. Oprócz drewnianych domów mieszkalnych mieściły się przy nim składy, liczne magazyny oraz żupy solne.

magazyn solny
magazyn solny

Klasztor Trynitarzy i niewielki kościół w stylu barkowym wybudowano przy Solcu w latach 1688-1726. Od ulicy Tamki do ul. Ludnej Solec zbudowany był w połowie XVIII wieku, dalej na południe tylko po stronie zachodniej do ul. Wilanowskiej; druga strona biegła brzegiem Wisły. Przy ulicy rozciągały się liczne skwery. Również w XVIII wieku rodziły się powoli zaczątki dzielnicy przemysłowej; w połowie stulecia zwiększyła się liczba młynów i wytworni krochmalu. W drugiej połowie XVIII wieku zbudowano dwie posiadłości szlacheckich: pałacyk Szymanowicza (pod nr 2/932, obecnie 37 przy rogu ul. Zagórnej); w latach 1771-1772 na posesji niedaleko ul. Ludnej wybudowano pałac Kazimierza Poniatowskiego, posiadał okazały dziedziniec i przestronnymi oficynami.

Solec, rok 1785
Solec, rok 1785

Pierwszy park angielski i ogród użytkowy w Warszawie został założony właśnie tutaj. Aleksander Sapieha stał się właścicielem pałacu w latach 1783-1784. Na początku XIX wieku rozebrano główny korpus pałacy, skrzydła przetrwały do 1874 roku.  W 1784 roku przy Solcu można już było zliczyć 22 magazyny należące głównie do magnatów, 1 spichlerz, 6 browarów, żupa królewska, na rzece stały 2 młyny wodne, tzw. pływaki. Zabudowę mieszkalną stanowiły pałac, pałacyk, 7 domów murowanych oraz ponad pięćdziesiąt dworków i domów drewnianych. Pod koniec XVIII liczba obiektów na Solcu doszła do 120. Na przestrzeni ulic Solca i Okrąg stanęły obszerne magazyny solne. Dopiero na początku XX wieku wybrukowano ulicę, ale tylko na przestrzeni 300 metrów od ul. Tamka. W 1813 roku Wisła wylała, nastąpiła ogromna powódź która zniszczyła bruki i domy, zawalił się brzeg wiślany. Bulwar kamienny powstał w latach 1825-1830, wzdłuż Solca do ul. Bednarskiej. Rozbudowa dzielnicy przemysłowej rozpoczęła się 1817 roku. Powstało szereg wytwórni, fabryk, młynów, magazynów. Na posesji 24/2934a po 1840 roku urządzono rzeźnię, która przetrwała do ok. 1930. Zabudowa Solca w połowie XIX wieku składała się już z 43 kamienic, domów murowanych i drewnianych. Czynna była przystań z której przeprawiano się łodziami na Saską Kępę.

Ulica Solec przed wojną
Ulica Solec przed wojną

Bruk i kryty kanał ściekowy wybudowano w 1873 roku. W 1898 roku w związku z regulacje wybrzeża Wisły przedłużono ulicę. Przytułek św. Franciszka Salezego dla niezdolnych do pracy,  istniejący do dzisiaj powstał w 1897 roku. Ok. 1910 roku nad Solcem wybudowano wiadukt mostu poniatowskiego, a w latach trzydziestych – wiadukt kolejowej linii średnicowej. Linie tramwajową przeprowadzono przez ul. Solec od ul. Dobrej do ul. Ludnej już w 1918 roku. W latach 20 powstała na rogu ul. Solec i ul. Czerwonego Krzyża Kasa Chorych z oddziałami szpitalnymi. W 1937 roku ukończono rozbudowę szpitala w tym miejscu.

Solec róg Al. 2 maja
Solec róg Al. 2 maja

W latach okupacji Solec był widownią egzekucji hitlerowskich, m.in. na terenie domu 63 Niemcy rozstrzelali kilkudziesięciu więźniów Pawiaka (jest tam tablica pamiątkowa). Podczas powstania 1944 Solec był miejscem zaciekłych walk oddziałów Armii Krajowej i Armii Ludowej oraz desantu z Pragi 3 Dywizji Piechoty I Armii WP, która na Solcu utworzyła tzw. przyczółek czerniakowski. Zabudowa ulicy została w większości zniszczona, ocalały nieliczne domy w pobliżu Al.3 Maja. Po wojnie wzdłuż Solca, Czerniakowskiej i Rozbrat od Al.3 Maja na północy do ul.Przemysłowej na południu założono Centralny Park Kultury (obecnie Park marsz. E. Rydza-Śmigłego), a nad Wisłą położono płytę upamiętniającą miejsce desantu WP. Odbudowano pałacyk Symonowicza. Wyburzono znaczną część dawnej zabudowy, wznosząc nowoczesne bloki mieszkaniowe, wśród nich wiele wysokościowców.

ul. Solec, budowa linii średnicowej
ul. Solec, budowa linii średnicowej

Do końca lat 90 Solec cieszył się nie najlepszą sławą. Aktualnie na ulicy Solec od rana do późnego wieczora tętni życie. Kolorowe wystawy, zapach pieczonego chleba czy kawy przyciąga klientów nie tylko Powiśla. Szereg punktów usługowych takich jak salony fryzjerskie, pralnia, restauracje, szkoła tańca zachęcają do skorzystania i pozostania z nimi na dłużej.

Bibliografia:

1. Ulice i place Warszawy – Eugeniusz Szwankowski

2. Ulice Solca – Ryszard Żelichowski

Bulwar Flotylli Wiślanej

Bulwar Flotylli Wiślanej to niepozorny adres na mapie Warszawy. Bulwar położony jest między Cyplem Czerniakowskim a mostem Poniatowskiego. Miejsce to – podobnie jak pozostałe bulwary warszawskie – często odwiedzane są przez warszawiaków. Z uwagi na bliskość mostu i przystanków tramwajowych i autobusowych Bulwar Flotylli Wiślanej jest dobrym miejscem na początek lub koniec spaceru wzdłuż Wisły.

Flotylla Wiślana

Bulwar Flotylli Wiślanej
Bulwar Flotylli Wiślanej

Nazwa upamiętnia Flotyllę Wiślaną, która była częścią polskiej Marynarki Wojennej tworzonej po odzyskaniu niepodległości przez Polskę. Flotylla powstała formalnie 23 grudnia 1918 roku jednak wcześniej bo już na początku listopada 1918 roku pierwsze statki pozostawione przez Niemców weszły do służby po polskiej stronie. Flotylla była rozbudowywana stopniowo, wchłaniając statki i monitory różnej maści i pochodzenia, aktywnie uczestnicząc w przejmowaniu nadwiślańskich portów. Flotylla była również wykorzystywana w wojnie polsko-rosyjskiej w 1920 roku. Od 1921 roku statki należące do floty stopniowo były przekazywane do innych jednostek lub zwracane prywatnym armatorom.

Flotylla Wiślana O.R.P. Wawel
Flotylla Wiślana O.R.P. Wawel

Nazwa bulwaru została nadana w 2006 roku dzięki staraniom Stowarzyszenia Oficerów Marynarki Wojennej RP. Do tego czasu tylko jeden w warszawskich bulwarów: Wybrzeże Kościuszkowskie, nie pokazywał symbolicznie związku Warszawy z polskim wybrzeżem. Tradycja ta powstała w latach 30 XX wieku. Dla porządku przypominamy: Wybrzeże Gdańskie, Gdyńskie, Helskie, Puckie a po wojnie także Wybrzeże Szczecińskie to nazwy ulic wzdłuż brzegów Wisły.

Co poza spacerem?

Na bulwar warto się wybrać przede wszystkim, oczywiście poza widokiem Wisły, z dwóch podstawowych powodów.

Pierwszym jest płyta upamiętniająca ofiarę jaką ponieśli w dniach 16-23 września 1944 żołnierze Trzeciej Dywizji Piechoty Wojska Polskiego. Przeprawili się oni przez Wisłę aby wspomóc powstańców warszawskich. Nie mieli doświadczenia w walkach w mieście i ogromna ich część zginęła lub dostała się do niewoli niemieckiej. Łącznie w walkach w okolicy Bulwaru zginęło ponad 2000 żołnierzy i oficerów Wojska Polskiego a także setki powstańców z Solca i Czerniakowa. Płyta została odsłonięta w 1951 roku. 

Drugim jest mini zagłębie imprezowe, które okala wejście do portu Czerniakowskiego. Miejsca które się tutaj ulokowały to działającesezonowo kluby Cud nad Wisłą, Pomost 511 a także na końcu cyplu Czerniakowskiego pub Lejtak. Cud nad Wisłą przeniósł się tutaj w 2013 roku z okolic BUWu.

Bulwar Flotylli Wiślanej – jak dojechać?

Widok na Stadion Narodowy znad wejścia do portu Czerniakowskiego
Widok na Stadion Narodowy znad wejścia do portu Czerniakowskiego

W okolice Bulwaru Flotylli Wiślanej można dojechać głównie komunikacją miejską. Liczne tramwaje i autobusy na na moście Poniatowskiego zapewniają komunikację z praktycznie każdą dzielnicą Warszawy. Linia 185 porusza się po Wisłostradzie (przystanki przy Moście Poniatowskiego oraz Torwarze). Jeśli celem jest Cud nad Wisłą to najlepiej dojechać autobusem 171 – wyjść na przystanku Górnośląska 01 i dojść do przejścia podziemnego pod Wisłostradą na wysokości Pomniku Sapera. Do Bulwaru można także dojechać Mostem Łazienkowskim (spory kawałek do przejścia od przystanku). Na Bulwar Flotylli Wiślanej można także dojechać rowerem – ścieżkami wzdłuż Wisły. Obok wejścia do portu Czerniakowskiego znajduje się stacja rowerów miejskich.

ulica Bednarska

Ulica Bednarska w Warszawie
Ulica Bednarska w Warszawie

Ulica Bednarska łączy Mariensztat z Krakowskim Przedmieściem. Obecnie rozpoczyna swój bieg od Wybrzeża Kościuszkowego, nie łącząc się z nim, mija ulicę Dobrą, skrzyżowanie z Sowią i Furmańską i wspina się w górę w stronę skweru Hoovera. Kamieniczki położone w górnej części ulicy przypominają nieco wyjątkowy charakter przedwojennej Warszawy. Niektóre z kamienic wymagają remontu ale w całości ulica prezentuje się niezwykle okazale.

Bednarska: historia ulicy

Ulica Bednarska swoją nazwę zwyczajową uzyskała w połowie XVIII wieku. Powodem byli liczni rzemieślnicy w tym zapewne bednarze zajmujący się wytwarzaniem beczek i balii. Ulica przyjęła oficjalnie nazwę w 1770 roku. Ulica nie zawsze jednak była nazywana Bednarską. W miejscu obecnej ulicy był wąwóz w którym płynął strumień uchodzący do Wisły. W XV wieku powstały zabudowania wzdłuż wąwozu a strumień zmienił się w ściek i wysypisko śmieci dla okolicznych mieszkańców. Potoczna nazwa ulicy stosowana przez warszawiaków nie była już tak chlubna. Kto z nas chciałby mieszkać przy ulicy Gnojowej ze stałym dostępem do świeżych (lub raczej nieświeżych) dostaw śmieci? Inne nazwy stosowane równolegle do: od Wisły i do Wisły. Ówczesna ulica kończyła swój bieg w okolicy ulicy Furmańskiej, która w tamtym czasie biegła wzdłuż Wisły. Rzeka stopniowo zmieniła swój bieg co pozwoliło Bednarskiej wydłużyć się. Dolna część ulicy była jednak często zalewana.

Bednarska zmieniła się z czasem w niemal najważniejszą arterię miejską. Powodem tego było zawiązanie się partnerstwa prywatno-publiczenego w postaci podskarbiego królewskiego księcia Adama Ponińskiego. Zgłosił on pomysł współfinansowania niezwykle istotnej przeprawy w zamian za udział w dziesięcioletnich zyskach pochodzących z jej użytkowania. I tak powstał drugi po moście Stanisława Augusta stały most w Warszawie. Jeśli chciałeś przejść na piechotę musiałeś liczyć się z wydatkiem 2 gr; przejazd karetą kosztował Cię 20 gr a wóz którym przeprowadzałeś się z Pragi do Centrum kosztował Cię 1 zł.

Most Ponińskiego w latach 1775-1794
Most Ponińskiego w latach 1775-1794

Dzięki temu ulica Bednarska rozkwitła na dobre, most co prawda spłonął 4 listopada 1794 roku z rozkazu generała Wawrzeckiego – ostatniego naczelnika Powstania Listopadowego, ale miejsce gdzie stał most było dogodnym miejscem do tworzenia przepraw sezonowych z wykorzystaniem tzw. mostów łyżwowych. Aż do roku 1864, kiedy to otwarto nieopodal most Kierbedzia ulica Bednarska dumnie pełniła swoją rolę.

W okresie od 1775 do 1864 roku powstało wiele interesujących i ważnych budowli. Pierwsze murowane kamienice powstały pod koniec XVIII wieku. Na skrzyżowaniu z ul. Dobrą usadowiły się łaźnie Jezierskiego (istniejące aż do 1949 roku). Były one znane jako miejsce spotkań wymagających intymności nie tylko wśród płci przeciwnych. Wzdłuż ulicy powstało wiele hoteli a ich twórcami byli najlepsi architekci ówczesnej Warszawy. Budynek na rogu Dobrej i Bednarskiej w którym mieścił się hotel Bawarski przetrwał do dziś, podobnie jak gmach Łazienek Teodozji Majewskiej (nr 2/4) w którym obecnie mieści się Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW.

Dawny Hotel Bawarski
Bednarska 7 – Dawny Hotel Bawarski
Gmach Łazienek Teodozji Majewskiej
Gmach Łazienek Teodozji Majewskiej

Po 1864 roku ulica Bednarska straciła na znaczeniu stając się kolejną lokalną uliczką. Wystawne hotele podupadły lub zamieniły się w burdele, na ulicy powstało wiele przytułków. Taki stan bylejakości trwał aż do II wojny światowej. Podczas II wojny zabudowania uległy częściowym zniszczeniom – głównie podczas Powstania Warszawskiego, jednak do 1949 roku rozebrano znaczną część zabytkowych kamienic. Powodem było zaplanowane nowe osiedle Mariensztat. Ulica Bednarska została wpisana w całości w 1965 roku do rejestru zabytków.

ulica Bednarska: współcześnie

Obecnie ulica Bednarska nie ma wielkiego znaczenia komunikacyjnego. Na prawie całej długości jest ulicą jednokierunkową – od Furmańskiej do Dobrej oraz od Furmańskiej do Krakowskiego Przedmieścia przy czym ten odcinek jest dostępny wyłącznie dla ruchu lokalnego. Ulica jest w całości brukowana i nie posiada sygnalizacji świetlnej.

Ważniejsze adresy:

Bednarska 2/4: Łazienki Teodozji Majewskiej. Budynek powstał w latach 1832-1835 według projektu Alfonsa Kropiwnickiego. Pierwotne przeznaczenie budynku było związane z opłatami za przejazd mostem. Obecnie budynek jest własnością Uniwersytetu Warszawskiego i mieści się tutaj Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych. w grudniu 2012 roku został zatwierdzony projekt zabudowy działki mieszczącej się w kwadracie ulic: Bednarska, Dobra, Nowy Zjazd i Wybrzeże Kościuszkowskie. Projekt zakłada powstanie w tym miejscu nowej siedziby wydziału. Zabytkowy budynek ma oczywiście pozostać na swoim miejscu i w ostatnim etapie realizacji być gruntownie odnowiony. Obecnie mieści się tutaj także Radio Kampus a także I społeczne liceum ogólnokształcące “Bednarska”.

Bednarska widok współczesny
Róg Dobrej i Bednarskiej – widok współczesny

Bednarska 11: Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Fryderyka Chopina.